Tentoonstelling ‘Zonnestraal, Schip op de heide’

De tentoonstelling Zonnestraal, Schip op de heide toont de geschiedenis van dit wereldberoemde Hilversumse sanatorium van de architecten Jan Duiker en Bernard Bijvoet. Zowel Arbeiderspaleis Het Schip (1919) als Zonnestraal (1928) zijn tot stand gekomen door een sociale bevlogenheid en een vooruitgangsgeloof dat zijn weerga niet kent. De verschijningsvorm – de architectuur – lijkt heel verschillend. Toch stralen beide gebouwen dezelfde idealen uit.

Net als bij Het Schip kwam het initiatief voor Zonnestraal uit de arbeidersbeweging. De Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond zocht oplossingen voor de slechte werkomstandigheden en de wijdverbreide tuberculose-epidemie. Daarmee was de bond met dezelfde missie bezig als de woningbouwcoöperaties: het verbeteren van de positie van de arbeider. Jan van Zutphen, de drijvende kracht achter Zonnestraal, zorgde ervoor dat het sanatorium bekostigd werd door de verkoop van koperen stelen en zuiver diamantstof – afvalproducten van het diamantbewerkingsproces.

De woningbouwcoöperaties vonden hun heil in de Amsterdamse Schoolstijl die nadruk legde op het beslotene, het veilige eigen huis waar het gezin woonde. Sanatorium Zonnestraal met het vele glas en de blauwe stalen kozijnen werd het tegenovergestelde. De stijl van het Nieuwe Bouwen haalde de gezonde, natuurlijke omgeving juist naar binnen. In de context van Het Schip, waar de verbetering van de woonomstandigheden van de arbeider centraal staat, vertelt de tentoonstelling het sociale verhaal achter Zonnestraal. Er worden onder andere een buste van Jan van Zutphen getoond, gemaakt door de beeldhouwer Gerrit van der Veen, een houten beeld van Amsterdamse Schoolkunstenaar Marinus Vreugde en een door Berlage ontworpen vaandel van de diamantbewerkersbond.

Activiteiten

In het kader van de tentoonstelling worden er verschillende activiteiten georganiseerd.

  • Busexcursie en fietstochten langs de gebouwde idealen in Hilversum.
    Amsterdamse School, Dudok en het Nieuwe Bouwen in arbeiderswoningen, scholen en het iconische Raadhuis en Zonnestraal.
    (Data busexcursies: 30 juni, 22 september, 10 november en 29 december 2019)
    (Data fietstochten: 8 juni en 7 september)
  • De curator vertelt: lezingen over de architectuur en de sociale achtergrond van Zonnestraal.
    (Regelmatig op woensdagen 14.30 uur)

Educatieprogramma

Basisonderwijs: Workshop Dromen over wonen, maak een eigen droomhuis
Voortgezet onderwijs en MBO: Fotoworkshop architectuur (youthandarchitecture.nl)

De activiteiten zijn vanaf begin april te reserveren via de website van Museum Het Schip. Voor meer informatie en uitgebreide programmering: zie www.hetschip.nl

Deze expositie is tot stand gekomen in samenwerking met de gemeente Hilversum, Amsterdamse School Museum Het Schip, het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, het KNCV Tuberculosefonds, Zonnestraal BV en de Stichting Historisch Verpleegkundig Bezit.

Tentoonstelling Zonnestraal, Schip op de heide

Museum Het Schip, Amsterdam
9 mei 2019 – 12 januari 2020

Museum Het Schip

Oostzaanstraat 45 Amsterdam
open: di t/m zo 11-17u
Meer informatie: www.hetschip.nl